طرح جديدى بود ( قرن يازدهم هجرى و شانزدهم ميلادى ) در اروپا نيز جنبش علمى و فلسفى عظيمى كه مقدماتش از چند قرن پيش از آن فراهم شده بود پديد آمد و درست همان زمانى كه صدر المتألّهين در حال انزوا و خلوت به تفكر و رياضت پرداخته بود و مدتى كوهستان قم را براى اين كار انتخاب كرده بود تا بهتر بتواند افكار وسيع خويش را به رشته تحرير در آورد ، در اروپا دكارت فرانسوى نغمهء جديدى از خود ساز كرد ، ربقهء تقليد قدما را از گردن خويش دور افكند و راه نوى پيش گرفت و چندين سال در گوشه‌اى از هلند انزوا و گوشه نشينى اختيار كرد و فارغ از امور زندگانى ، روزگار خويش را وقف امور علمى كرد . از زمان دكارت به بعد اروپا به سرعت سر سام آورى به كشفيات علمى نائل گشت . در تمام رشته‌هاى علمى طريق تحقيق عوض شد و مسائل جديدى پديد آمد . علاوه بر دانشمندانى كه در رشته‌هاى علوم طبيعى و رياضى پيدا شدند ، فلاسفهء بزرگى نيز هر يك پس از ديگرى ظهور كردند و فلسفه را وارد مراحل تازه‌اى كردند . در فلسفهء جديد اروپا به مسائلى كه سابقاً در قرون وسطى مورد توجه بود كمتر توجه مىشود و در عوض يك عده مسائل جديد كه كمتر مورد توجه قدما بود مطرح مىشود . در اروپا از زمان دكارت تا عصر حاضر مكاتب فلسفى گوناگونى پديد آمده ، هر دسته پيرو يك مكتب خاصى شده‌اند . برخى به فلسفهء تعقلى پرداخته‌اند و برخى ديگر از دريچهء علوم تجربى به فلسفه نظر كرده‌اند . بعضى مسائل فلسفه اولى و حكمت الهى را قابل بحث و تحقيق دانسته و در اين زمينه آراء و نظرياتى ابراز داشته‌اند ، و بعضى ديگر مدعى شده‌اند كه اساساً بشر از درك اين مسائل عاجز است و آنچه تا كنون نفياً يا اثباتاً در اين زمينه گفته شده بلا دليل بوده است . گروهى در عقايد خود الهى شده‌اند و گروهى مادى . روى هم رفته در آن فنى كه از قديم به عنوان « فلسفهء حقيقى » يا « علم اعلى » شناخته شده است ، يعنى فن تحقيق در نظام كلى عالم و توضيح سرا پاى هستى ، در اروپا چه در قرون وسطى و چه در دورهء جديد پيشرفت قابل ملاحظه‌اى حاصل نشده است و يك سيستم قوى و قانع كننده‌اى كه فلسفه را از تشتت و تفرق و پراكندگى نجات بخشد به وجود نيامده و همين امر موجب پيدايش مشربهاى ضد و نقيض در اروپا شده است و آنچه هم از تحقيقات اروپايى قابل ملاحظه و شايستهء تحسين و